Wat is Balans? Candy Kennedy
Ik ben altijd gefascineerd geweest door de manier waarop een border collie werkt in vergelijking met andere rassen. Ik denk dat mijn waardering voor de border collie alleen maar gegroeid is door met andere rassen te werken. Ik heb leerlingen die met andere rassen in jaren bereikt hebben wat een border collie in maanden doet. Ik weet ook, net als mijn leerlingen, dat andere rassen geen outrun van 350 meter kunnen maken, hoeveel ze ook trainen. Ik denk dat het verschil 'm zit in balans. Dit is wat het de border collie mogelijk maakt uit te blinken in het werken met vee. Ik denk ook dat veel mensen niet weten wat balans is.
Ik hoor mensen balans beschrijven als de 12-uurs positie van de hond ten opzichte van de handler en dat is niet altijd het geval. Wanneer de pen aan een kant van het veld is dan kan het balanspunt ook op 3 uur liggen. Je kan aan balans denken als een druk cirkel rond de schapen, en dat wanneer je dat drukpunt raakt je in balans bent. Een goed getrainde hond zal dat punt raken en precies de juiste hoeveelheid druk op de schapen houden om ze onder controle te houden.
Balans betekent in contact zijn met de schapen, waarbij de handler de richting aangeeft, maar de hond de balans behoudt. Met andere woorden jij vertelt de hond dat je de schapen bij je wil hebben en hij brengt ze bij je. De richting die de schapen moeten lopen is naar jou en de beslissing waar het balans of drukpunt ligt was die van de hond. Als je met een fetch bezig bent en je besluit aan een drive te beginnen, dan laat je de hond flanken van de 12-uurs positie naar de 6-uurs positie. De hond loopt te krap naar 3 uur, de schapen zullen een sprint maken richting 9 uur en de race is begonnen. Wanneer de hond het drukpunt goed leest zal hij wijder (in balans) om de schapen lopen en die zullen nagenoeg tot stilstand komen. Dan kan je de drive beginnen zonder dat de schapen in de verkeerde richting springen. Wanneer de hond te ruim om de schapen gaat, hebben de schapen de kans weg te lopen. Bekijk tijdens een trial eens een run waar de handler zich misrekent in de poort en de hond moet laten flanken. Dan zul je snel zien welke honden het drukpunt begrijpen en het juiste contact met de schapen houden. Dat is wat deze prachtige honden onderscheidt van andere werkende rassen.
Hoe breng je nou deze geweldige eigenschap in je hond? Dat kun je niet! Het is er of het is er niet, MAAR je kunt het ontwikkelen of verliezen door je trainingsmethodes. Ik vraag me af waarom zoveel trainers geen gebruik maken van deze unieke border collie eigenschap.Ik zie veel mensen die hun honden trainen alsof zij een ander ras trainen die deze druk op vee niet voelen. Wanneer je een zo nuttige eigenschap in je hond hebt, waarom zou je er dan niet in trainen. Ik denk dat er een aantal redenen voor zijn. Een is, zoals met vele zaken, het vergt tijd. Je moet het de kans geven zich te ontwikkelen; je kunt een hond niet onder druk zetten en dan eindigen met een hond die zijn natuurlijke eigenschappen behoudt. Ik weet dat sommige honden sneller vooruitgang boeken dan anderen maar om op een goede manier te leren hoe te werken met schapen, kost tijd. Een andere reden is dat mensen geheel opgaan in het trainen van “away” en “come-bye”, dus dat is het eerste wat zij gaan trainen. Zo kunnen zij snel resultaten zien. Wanneer je de eerste twee maanden je hond alles laat uitvinden over schapen en het drukpunt dan kun je niet veel commando’s gebruiken en mensen willen graag in staat zijn de hond te vertellen wat hij moet doen. Het maakt niet uit of de hond de juiste dingen doet zolang hij maar doet wat hem is verteld. Fout!
Omdat je een hond naar links en rechts kan laten gaan betekent niet dat hij snapt hoe hij dit goed moet doen! De tijd die je in het begin kwijt bent zal op de lange duur resultaat opleveren wanneer je het goed hebt gedaan. Ik heb mensen hun honden zien leren flanken, telkens in rondjes op zo’n 30 meter van de schapen (of nog erger zonder vee!!). Ze leren hun hond inderdaad rond de schapen te gaan maar ze leren hem niet hoe zij goed moeten flanken omdat zij geen CONTACT met de schapen hebben! Dus, wat gebeurt er wanneer deze hond 30 meter van het vee is en de schapen besluiten weg te lopen? De hond is niet in de positie ze terug te krijgen. Ik hoor ook wel eens het argument dat een hond tijdens een wedstrijd dichter op de schapen werkt dan thuis. Wanneer hij het drukpunt goed leest, zal hij thuis en tijdens een wedstrijd op de juiste manier flanken. Ik geef toe dat een hond tijdens een wedstrijd wat drukker is en gekalmeerd moet worden. Ik ben het er niet mee eens hem thuis volledig zonder contact met schapen te laten trainen en tijdens een wedstrijd een beetje.
Om honden die al gestart zijn met trainen te helpen meer balans te ontwikkelen start je met schapen die aan honden gewend zijn. Laat de hond ze naar je toe brengen, wanneer hij teveel druk op de schapen uitoefent, laat je de schapen langs je heen lopen en zorg je dat de hond ze weer gaat halen. Ik bedoel niet dat hij ze gaat najagen, ik bedoel dat je hem goed laat flanken, dat hij ze ophaalt en weer samenbrengt. Probeer het dan weer. Je kunt de schapen tegen een hek zetten en hetzelfde doen wanneer de schapen zich splitsen en langs het hek weglopen. Laat de hond ze bij elkaar brengen en terughalen. De hond moet leren dat er een punt is waarbij de schapen uit elkaar gaan wanneer hij teveel druk uitoefent. Er is een punt waarbij hij de schapen stil bij het hek houdt.
Een andere manier om de hond balans te leren is werken met één schaap. Met een jonge gevoelige hond moet je voorzichtig zijn dat het schaap niet over de hond heen rent. Je wil het schaap in de buurt hebben van andere schapen, zodat hij die kan zien maar er niet bij kan komen. (Als je het schaap de hond laat aanvallen of het naar de andere schapen laat gaan schaadt dat het zelfvertrouwen van de hond). Laat de hond proberen het schaap bij jou te houden terwijl hij op een goede manier flankt.Ik bedoel niet dat je de hond het schaap moet laten jagen. Je roept bestraffend wanneer hij wil opjagen en prijst hem wanneer hij op de juiste afstand werkt. Je kan zien of de hond goed flankt en op het juiste punt, wanneer het schaap probeert een andere kant op te gaan, stopt, draait en daarbij de hond tegenkomt. Als de hond niet juist flankt dan zal hij aan de zijkant van het schaap rennen in plaats van te proberen aan de voorkant te komen.Het is nodig dat je hem duidelijk maakt wat je wil. Roep bestraffend of stop hem en zorg dat hij het goed doet. Ik weet dat het voor een beginner moeilijk is om te zien of een hond wel of niet goed flankt. Daarentegen zal de tijd die je besteedt aan het kijken en leren ten goede komen aan alle honden die je zult trainen. Het is de extra tijd waard om de hond zich op een natuurlijke manier te laten ontwikkelen in plaats van hem te automatiseren. De andere rassen moeten wel puur op commando getraind worden omdat zij geen natuurlijke balans hebben. Dus, werk met wat je hebt. Een goed gefokte border collie is geboren met deze eigenschap en die moeten we ten volle ontwikkelen in plaats van het er uit te trainen.
Er zijn verschillende manieren waarmee je de natuurlijke balans er uit kan trainen. Een ervan is de hond telkens in cirkels om de schapen te laten rennen zonder op die schapen te letten. Ik begrijp dat een beginnende handler alleen het ”away” en “come-bye” oefent en probeert te zien of de hond zijn commando’s opvolgt. De hond zal echter alleen doen wat hem verteld wordt, zonder iets te leren over het hoe en waarom de schapen zo op hem reageren. Hij moet leren dat elke beweging die hij maakt een reactie bij de schapen losmaakt. Hoe kan hij dat leren wanneer hij 30 meter bij de schapen vandaan rondjes rent? DAT IS GEHOORZAAMHEIDSTRAINING BIJ SCHAPEN. Border collies zijn gefokt om schapen onder controle te houden terwijl ze luisteren naar commando’s. Je kan hem een richting leren zonder hem te drillen wanneer je bereid bent met hem te werken. Ik realiseer me dat er momenten zijn dat drillen nodig is in het trainen. Of je dit drillen gebruikt als middel om te trainen of als doel op zich is een groot verschil. Wanneer je hem een flankcommando geeft op het moment dat zijn instinct hem vertelt om in die richting te gaan, dan werk je met de hond. Wanneer hij 30 meter afstand van de schapen moet flanken werk je NIET aan zijn instinct. Dan houd je hem in bedwang.
Een andere manier om een hond te “automatiseren” is door hem telkens af te leggen. Je doet hetzelfde als bij het flanken, je ontneemt de hond het contact. Ik hoor mensen praten over hoe goed de hond de schapen volgt. Ik wil geen hond die volgt, ik wil dat hij controle neemt en de schapen opduwt. Wanneer hij niets anders doet dan volgen – dan is hij geautomatiseerd. Dit komt door het afleggen en laten opstaan. Ik weet dat er momenten zijn dat je je hond moet afleggen. ( Ik geloof dat Glyn Jones het op de beste manier zei: “afleggen is zoals de remmen van een auto – als je ze nodig hebt moeten ze werken”… maar je kan niet rijden terwijl je remt!!) Je moet de hond leren dat hij de snelheid van de schapen beïnvloedt door zijn eigen snelheid. Het kost tijd maar uiteindelijk is die tijd welbesteed. Je moet uren achteruit lopen om hem te leren hoe hij zijn tempo aanpast aan dat van de schapen. Je krijgt diezelfde resultaten niet door hem elke keer af te leggen wanneer hij te dicht bij de schapen komt en door hem weer te laten gaan staan wanneer de schapen verder weg zijn. Ik zie zo veel mensen nooit verder komen dan het trainen bij schapen die honden gewend zijn. Je hebt ze in het begin nodig maar je moet ook verder gaan met de opleiding van de hond bij andere schapen. Als hij te dicht flankt langs schapen die gewend zijn aan honden, dan blijven die staan. Wanneer je dat probeert bij wildere schapen dan kun je zien hoe ver je bent met je training. Die wilde schapen zullen een hond leren om strak te flanken, anders verliest hij ze. Je kunt er uren over doen hem te leren “terug te gaan” terwijl een wild schaap hem dat in een paar minuten leert. Je moet je realiseren dat zijn eerste reactie zal zijn om te flanken. Je moet hem corrigeren en hem zover terugsturen dat hij op de juiste plek staat om de schapen in bedwang te houden. Je blijft niet gewoon staan terwijl je hem laat jagen.
Een andere methode om te trainen op automatisme is door de hond “terug” te sturen bij de schapen vandaan. Ik gebruik het “get back” vaak in mijn training maar ik stuur de hond niet zover dat hij contact verliest. Wanneer een hond zijn rug naar de schapen draait en die schapen besluiten om weg te rennen, wat moet de hond dan doen? Het “terugsturen” is bedoeld om de druk op de schapen te verlichten, niet om de hond het contact te doen verliezen. Hij verlicht de druk, maar neemt het niet helemaal weg. Ik wil benadrukken dat er momenten zijn (zoals bij gehoorzaamheidsoefeningen) dat ik de hond WEL voorbij het drukpunt terugstuur. Dit is NIET mijn manier van trainen, alleen iets wat ik soms doe als een trainingsinstrument. Ik wil ook benadrukken dat ik soms iets doe tot in het extreme om een punt te maken. Ik herhaal het niet, maar gebruik het soms om de hond iets duidelijk te maken.
Een andere reden dat mensen hun honden automatiseren is, denk ik, dat zij een gebrek aan balans gelijk stellen aan flexibiliteit. Zij denken dat wanneer een hond een goede balans heeft, hij niet flexibel meer is. Dit is niet het geval; een hond die op zijn plek blijft kleven is niet hetzelfde als een hond die in goede balans is.
Ik wil eindigen met te zeggen dat ik met genoeg beginnende handlers spreek om te weten dat het MOEILIJK is om fouten te zien. Wanneer je net begonnen bent ziet alles er goed uit. Je moet tijd steken in het bekijken van honden en het leren zien van de verschillende stijlen in werken. Het is erg belangrijk voor alle honden waarmee je zult werken. Je moeten open blijven staan en vragen stellen. De meeste mensen vinden het niet erg om vragen te beantwoorden wanneer je er van wil leren. Ik denk dat de meeste handlers het leuk vinden om een goede vraag over honden te beantwoorden. Dus veel plezier met leren en maak goed gebruik van je novice dagen.
Artikel door Candy Kennedy, eerder verschenen in “The American Border Collie Magazine”.
Vertaling door Reilley-Keir met toestemming van de auteur.
