Waarschuwingssignaal!  Candy Kennedy

Terwijl ik aan het werk was met een hond die ik intern heb voor training, stuitte ik op een probleem dat als een rode draad lijkt op te duiken bij vele honden die ik train. Het probleemkind over wie ik het heb is een erg leuke teef van een jaar oud, die een behoorlijk potentieel heeft en een wonderbaarlijke hoeveelheid natuurlijk talent. We hadden een goede training waarbij we werkten aan balans en de basis van het lezen van de schapen. Ik legde haar af, riep haar weg om haar elders neer te zetten om weer weggezonden te worden. Ik doe dit vaak, zodat jonge honden het “that’ll do” niet gaan associëren met het gevreesde “niet meer mogen werken”. Op dat moment, zomaar opeens, besloot ze niet te komen op mijn geroep. Dus de rest van de training werd besteed aan het wegroepen van de hond en terugkomen wanneer ze geroepen werd. Ik ben niet gestopt met deze oefening tot ze zichzelf onder controle had zelfs wanneer ik niet naast haar stond. Dit is een belangrijk eerste vereiste voor een hond – hij moet komen wanneer hij geroepen wordt. Wanneer ik zeg “komen wanneer hij geroepen” is bedoel ik niet dat hij pas komt wanneer hij zin heeft.

Ik vraag mij vaak af of mensen zich realiseren hoeveel tijd trainers kwijt zijn met het trainen van basiszaken aan honden. Gedurende de jaren dat ik honden opneem om te trainen heb ik vele trainingsuren besteed om honden basisdingen te leren zoals hun naam of terugkomen. Beginners moeten zich realiseren dat wanneer een hond naar je kijkt nadat je zijn naam 20 keer hebt gezegd dit niet betekent dat hij zijn naam weet. En net zo, wanneer een hond uiteindelijk na 20 keer te zijn geroepen aankomt lopen, wil niet zeggen dat hij komt wanneer hij wordt geroepen. Ik zie dit als een groot gebrek in beginners training. Men denkt dat de hond doet wat hem is verteld maar dat is niet zo. Hij doet iets wat hem verteld is wanneer het hem uitkomt. Hij kwam toen hij er zin in had en niet toen het moest. Dit is geen getrainde hond, hij mag dan weten wat hij doet, maar hij is niet getraind.

Wanneer je iemand betaalt om je hond te trainen in het schapendrijven dan kun je je geld beter besteden dan aan een trainer die je hond zijn naam moet leren. Naar mijn mening hebben border collies meer leiding van hun eigenaar nodig dan elk ander ras, wanneer je tenminste een goed functionerende relatie met hem wil. De reden dat een border collie deze aandacht en richting nodig heeft is vanwege zijn intelligentie. Een hond die zo slim is, heeft behoefte aan interactie met zijn baas. Wanneer hij leert te luisteren en te doen wat er gezegd wordt dan zullen jij en de hond elkaar hierom meer waarderen, omdat jullie beiden weten wat de ander van hem verwacht. Honden hebben geen hekel aan discipline, zij hebben het nodig en raken in de war wanneer zij het niet krijgen. Ik denk dat dit begrip iets is wat beginners moeilijk te snappen vinden. Een hond voelt zich veiliger en heeft meer zelfvertrouwen als hij weet wat de rangorde in huis is. De meerderheid voelt zich er beter bij wanneer er iemand boven hem staat. Ik kan honderden problemen hiernaar herleiden die optreden wanneer mensen de acties van hun honden niet begrijpen.

Ik heb ooit een hond in training gehad die men uiteindelijk wegens agressief gedrag naar mensen, moest laten inslapen. Toen hij voor het eerst kwam stond zijn eigenaar het toe dat de hond naar iedere voorbijganger toeschoot. De eigenaar dacht dat hij de hond probeerde te corrigeren door het woord `nee`, maar op geen enkel moment corrigeerde hij daadwerkelijk door de hond met zijn lichaam aan te geven dat hij van zijn gedrag niet gediend was. (Anders gezegd paste de correctie niet bij de overtreding!) Ik heb met de hond bij de schapen gewerkt en hem aan het begin hard en snel gestraft  zodat hij respect voor me had en ik had geen groot probleem. Het was een hond met een sterke wil en je kon hem niet zijn gang laten gaan want dan maakte hij daar misbruik van, maar wanneer je hem kort hield luisterde hij. Hij heeft zo’n jaar bij mij getraind. Gedurende die tijd heeft hij zich een paar keer op een agressieve manier gedragen naar mij en werd daar ogenblikkelijk streng voor gecorrigeerd. Het duurde niet lang of hij begreep dat hij zich zo niet hoefde te gedragen. Bij mij ging het goed met hem. Maar wanneer hij terug naar huis ging werd het agressieve gedrag direct weer beloond. (ik weet zeker dat dit niet expres ging!)  Helaas werd hij dus als volwassen hond erg vechtlustig en uiteindelijk moest hij worden afgemaakt. Ik heb nog een voorbeeld van een border collie die de hele dag alleen thuis zat. Hij leerde al gauw hoe hij over de schutting moest springen zodat hij een paar straten verder op het schoolplein met de kinderen kon spelen. Hij kwam altijd thuis voor zijn eigenaren thuis kwamen en die wisten dan ook niet dat hij altijd wegging. Op een dag ontdekte hij echter een aantal teven en kwam dus te laat thuis. Dit was weer een hond die moest worden afgemaakt omdat hij onmogelijk te houden was. Geen van deze gevallen betrof mensen die niet voor hun honden zorgden, in tegendeel; ze geven veel om hun hond, ze begrijpen ze alleen niet. Dit gaat meestal om mensen die hun hond bij zich in huis hebben en ondanks het feit dat zij van hun hond houden hebben zij nooit eisen aan hem gesteld. Zij laten hun hond bij wijze van spreken wegkomen met moord alleen omdat zij niet weten hoe zij op de juiste wijze moeten corrigeren. Mijn leerlingen zeggen vaak tegen mij “Hoe komt het dat mijn hond wel naar jou luistert en niet naar mij.. wat moet ik dan zeggen?” Er is geen woord dat alle gedragsproblemen oplost. Het is een totaalpakket of lichaamstaal waardoor je de hond laten weten wat je bedoelt. Vaak zeggen mensen iets in woorden tegen hun hond terwijl hun lichaam het tegenovergestelde zegt. Ik zal proberen hier een goed voorbeeld van te geven. Als je bijvoorbeeld de woorden “lie down” zegt en tegelijkertijd teruglopend op je been klopt dan zeg je met je mond dat de hond moet gaan liggen en met je lichaam geef je sterke aanwijzingen dat de hond naar je toe moet komen. Het is een schadelijke vergissing die beginners vaak maken. Het is niet zo dat de hond hetzelfde op jou zal reageren omdat je toevallig hetzelfde woord zegt.

Als je de tijd neemt om interactie tussen honden te observeren, dan kun je daar enorm veel van leren op het gebied van hondenpsychologie. Hondengedrag leren begrijpen zal de band tussen jou en je hond goed doen. Bekijk eens wanneer een hond die laag in de rangorde staat gromt en merk op dat geen hond ook zelfs maar met zijn ogen knippert. Laat daarentegen de roedelleider maar een grom geven en iedere hond in de buurt gedraagt zich op zijn best, ook de honden die niets verkeerd deden. Beiden honden gromden, (zeiden hetzelfde woord) maar het verschil tussen de twee grommen  betekende dat er aan de grom van de leider gevolgen kleefden, en geloof me, dat weet elke hond. Het grommen van de ondergeschikte hond was “meer geblaat dan wol” en honden hebben er geen moeite mee om het verschil te herkennen. Dit voorbeeld is net het verschil tussen een hond die ervoor kiest om te luisteren of de keus maakt een commando te negeren. Ze zullen moeten accepteren dat het onvermijdelijk is dat wanneer zij niet reageren wanneer hen een opdracht wordt gegeven dat er dan elke keer een correctie op volgt. Ik herhaal: ELKE KEER. Dit betekent dat je de hond moet corrigeren niet alleen wanneer je er zin in hebt maar iedere keer dat jij hem een opdracht geeft en hij niet doet wat je zegt. Laten we bijvoorbeeld zeggen dat je je hond hebt geroepen en hij komt niet. Dan roep je hem nog eens… Wat voor boodschap geef je hem dan? Je hebt hem zojuist verteld dat het OK is om jou tenminste eenmaal te negeren. En dan, afhankelijk van hoe vaak je dit herhaalt zal de hond beslissen hoelang hij dit kan volhouden. Met andere woorden, wanneer hij de vierde keer dat jij geroepen hebt pas komt, dan heb jij vier maal niet afgedwongen dat hij doet wat je zegt. Dit is voor de hond het veilige aantal keren dat hij niet naar je hoeft te luisteren. Daarna zal hij natuurlijk proberen dit aantal omhoog te krijgen tot hij uiteindelijk helemaal niet meer komt. Dit scenario zal in alle aspecten van zijn training voorkomen wanneer je hem toe blijft staan jouw commando’s niet als maatgevend te beschouwen. De eerste regel in het trainen is nooit iets te zeggen wat je niet met een eventuele correctie wil afdwingen. Met correctie bedoel ik niet dat je een hond moet slaan. Ik bedoel hiermee het uitoefenen van voldoende druk om de zorgen dat de hond stopt met wat hij doet en probeert erachter te komen wat je wil, want jij (als vervangende roedel) bent belangrijker dan wat hij aan het doen was. De mate van gevoeligheid van de hond geeft de mate van druk aan die nodig is om corrigerend te handelen. Wanneer je een hond ziet vechten zul je zien dat dat vaak erger klinkt dan het eruitziet. Wanneer je luistert naar het gegrom en geblaf dan zou je aardige verwondingen verwachten bij het slachtoffer. Het komt echter zelden voor dat zij elkaar werkelijk fysiek schaden. Je kunt er echter op rekenen dat ook al laten zij geen tandafdrukken in de huid na, ze wel degelijk bij de andere hond de overtuiging nalaten dat het menens was! Het verwart mensen vaak wanneer zij horen dat zij hun hond moeten straffen. Zij geloven dat het betekent dat je je hond letterlijk hard moet aanpakken. Het gaat echter niet om hoe hard je je hond aanpakt, maar om hoe goed je boodschap overbrengt en hoe consequent je daarin bent.

Je kunt het ook bekijken als een zaak van respect. Je hond moet geloven dat je “lie down” bedoelt wanneer je dat zegt, zelfs als hij als een gek achter de schapen aanrent. Wanneer je hond niet af gaat wanneer hij een meter van je vandaan loopt, denk je dan dat er een kans is dat hij dat op 100 meter afstand wel doet? Begin dichtbij en blijf dichtbij tot de hond 100% betrouwbaar is. Ik zie mensen wel eens naar de paal lopen met hun hond aan de lijn. Wanneer je je hond niet kan vertrouwen wanneer je met hem naar de paal loopt… hoop je dan wel dat hij luistert en doet wat je zegt wanneer hij ver weg is?

OK, je snapt nu wat ik bedoel, maar hoe ga je er nu iets aan doen? Ga er aan beginnen wanneer je niet tegelijk iets anders te doen hebt. Wacht niet tot je controle over je hond moet hebben om er achter te komen dat je het niet hebt. Laten we beginnen met datgene waarmee ik dit artikel gestart ben, namelijk komen wanneer je geroepen hebt. De meeste mensen zeggen “kom hier” en wanneer de hond niet komt, lopen ze er naar toe en trekken de hond naar waar zij hem hebben willen. Het is een goed idee om je commando niet te herhalen, het is een slecht idee om hem te laten komen terwijl je hem vast hebt. De hond heeft niet geluisterd, maar hij werd gedwongen. Met andere woorden, hij had geen KEUS, dus hij kon ook niet kiezen of hij wilde komen. Hij moet leren zichzelf te dwingen en te luisteren omdat het niet acceptabel is om het niet te doen. Ja, je moet er wel heen gaan en hem dan corrigeren. Laat hem dan gaan en roep hem weer. Dit geeft hem de vrijheid om te kiezen om terug te komen. Begin hier niet aan op een stuk grond van een hectare want dat ga je verliezen. De hond heeft vier poten, jij maar twee. Dus start op een klein stukje. Je werkt aan zijn “geest” en pogen hem te overtuigen bij je te komen is voor zijn eigen bestwil. Nogmaals, je doet dit op geestelijk niveau, niet door hem te slaan. Wanneer ik straffen zeg, bedoel ik dat je er heen loopt en hem corrigeert waneer hij weer niet komt. Corrigeren is alles tussen het in elkaar krimpen wanneer je naar de hond toeloopt tot het in het nekvel grijpen en even schudden. Kijk wat er gebeurt als je naar hem toeloopt, wanneer de hond ineenkrimpt, dan is dat genoeg… niet schudden. Wanneer hij loopt te snuffelen wanneer je in de buurt komt, dan negeert hij je en heeft een sterkere correctie nodig. Dit is meestal een probleem dat zich in een vroeg stadium al voordoet, dus let daarop en begin er al aan te werken wanneer je hond nog een pup is. De meeste mensen wachten tot zij een probleem hebben en beginnen zich dan zorgen te maken. Het gebeurt bij alle puppen dus houdt daar rekening mee. Ga naar plekken met voldoende afleiding om je punt te kunnen maken en met niet zoveel afleiding dat de hond zich niet meer op jou kan richten. Verzeker je ervan dat je begint op een plek waar hij zich niet kan bezeren wanneer hij probeert weg te rennen. Zorg dat je een plek vindt waar hij niet weg kan. Het kan een gewoonte worden wanneer hij leert dat wegrennen een manier is om discipline te vermijden. Je kunt een lange lijn gebruiken om de hond te helpen zich ervan te overtuigen dat je de mogelijkheid hebt hem op afstand te corrigeren. Je moet in zijn hoofd het idee opbouwen dat je boven natuurlijke krachten hebt.

Ik wil nog een andere reden noemen waarom sommige honden niet komen wanneer zij geroepen worden. Iemand heeft hem “met of zonder opzet” gestraft nadat hij is teruggekomen. Houd je timing in de gaten;  wanneer je naar hem toeloopt en hij krimpt ineen en komt naar je toe, schudt hem op dat moment dan niet. De reden daarvoor is dat je hem de boodschap geeft dat het niet veilig is om naar je toe te komen. Je wil altijd je honden het gevoel geven dat je er voor ze bent om ze te helpen. Ik noem dit even omdat het later in zijn training nodig kan zijn. Wanneer de hond aan het werk is met de schapen en een ervan keert zich tegen hem, dan moet hij weten dat je aan zijn kant staat. Hij moet aan jullie denken als aan een team en voelen dat je er bent om hem te helpen. Wanneer hij bang is om naar je toe te komen, dan is dat een teken dat je timing niet goed is geweest. Zorg dus dat de correctie in verhouding staat en op het juiste moment plaats vindt.

Hoewel (er lijkt altijd wel een HOEWEL te zijn?!) je niet kan toestaan dat hij naar je toekomt wanneer je hem hebt het “lie down” commando hebt gegeven. Dit is een ander verhaal dan de angst om naar je toe te komen. Dit is geen kwestie van timing maar van druk. Wanneer je hem af wilt hebben en hij begint naar je toe te rennen, dan moet je druk op de hond leggen en zorgen dat hij weer van je weg loopt. Op het moment dat hij stopt met zijn voorwaartse beweging neem je de druk weg en herhaalt het “lie down” commando. Dit is een probleem met twee kanten. Aan de ene kant heb je dat hij niet doet wat hij moet doen (lie down) en aan de andere kant vraag je je af waarom niet? Is het verwarring? Wanneer je een goede trainer wil zijn moet je het verschil zien te ontdekken. Er is een belangrijk verschil tussen de hond die ongehoorzaam is door verwarring en de hond die gewoon niet gehoorzaamt als uitdaging. Aan beide dient gewerkt te worden, maar elk op een andere manier. Wanneer je aan de verwarring werkt, werk dan aan de oplossing van een communicatief probleem. Wanneer het gaat om uitdagen, dan moet je er achter zien te komen waarom de hond je trotseert.

Artikel door Candy Kennedy, eerder verschenen in “The American Border Collie Magazine”

Vertaling door Reilley-Keir met toestemming van de auteur.