Train voor Niets. Jon Katz

Waarom hondentraining mislukt.

Sam was overstuur. Zijn West Highland terrier, toepasselijk Lightning genoemd, rende voortdurend deuren in en out en sprong de drukke weg op. Sam was eigenaar van drie are grond achter zijn huis maar hij was bang om zijn hond er te laten rondzwerven.

Ik weet niet wat ik moet doen. Als ik zeg dat hij moet komen rent hij juist hard bij me vandaan. Ik ren achter hem aan, ik roep dat hij moet komen, ik stamp met mijn voet zodat hij op me let, en ik schreeuw om hem te laten zien wie de baas is, zoals ik heb geleerd. Niets werkt.”

Ik had een ander idee: Ik sneed wat hot dogs aan stukjes, één van Lightning’s favoriete hapjes. Als de hond wegrende, moest Sam rennen, maar in de tegengestelde richting, met de hot dogs duidelijk in zijn hand. Lightning zou afremmen en volgen, honden die van eten houden doen dat altijd. Ik dacht dat de frankfurters en de complimenten meer effectief zouden zijn dan Sam’s geschreeuw. En dat was ook zo.

Voor mij was dit een duidelijk voorbeeld van de trieste toestand van hondentraining in Amerika. Sam is een weldenkende, goed opgeleide man die van zijn hond houdt. Hij had een aantal boeken over training gelezen; en hij was naar gehoorzaamheidscursus geweest. Sam had een overvloed aan advies over training gekregen. Gebruik snoepjes. Gebruik nooit snoepjes. Gebruik schok banden. Gebruik nooit schokbanden bij je hond; het is wreed. Wees altijd positief. Nee, laat de hond zien wie de baas is. Gebruik clickers en fluitjes. Gebruik je handen en lichaam. Gebruik een vrolijke hoge stem wanneer je traint. Nee, fluister. Bestudeer je hond staart en oor houding om erachter te komen wat hij denkt. Geef een ruk aan zijn riem. Trek nooit aan zijn riem.

“Beloon nooit je hond”, zei een trainer tegen Sam. “Je secretaresse faxt de hele dag door dingen naar je toe. Beloon je haar elke keer?” En geen snoepjes: de hond moet dingen voor jóu doen niet voor snoepjes.

Is het een wonder dat de meeste honden bezitters moeite hebben met de meest elementaire trainingsopdrachten? Ze hebben weinig tijd en minder ervaring, en training iseen van de vele dingen die zij in hun leven moeten passen, niet een vooropstaande passie. Dus ze kopen een hond, realiseren zich dat ze problemen hebben om succesvol met de hond te communiceren en zoeken de wijsheid van anderen, dan vinden ze theorieën die te moeilijk, star of onpersoonlijk zijn.Ze proberen nog enkele verschillende benaderingen en dan, wanneer ze zich slechter voelen dan toen zij startten, en wanneer de honden nog steeds niet zitten of blijven, dan geven ze op. Ik heb het zo vaak zien gebeuren (en zelf gedaan) dat ik het het “Opgeef moment” noem.

De resultaten van het falen zijn overal. Neurotisch en dwangmatig hondengedrag zoals blaffen, bijten, auto’s jagen en het kauwen op de meubels, soms erg genoeg om het toedienen van antidepressiva te rechtvaardigen, komen steeds meer voor. Trainings problemen, het onvermogen om te zitten, stoppen met bedelen, terug te komen of te blijven, zijn epidemisch.

Al duizenden jaren hebben mensen honden getraind om jagers, hoeders, zoekers, bewakers of kameraden te worden. Waarom doen wij het zo slecht? Het probleem ligt waarschijnlijk meer aan onze methodes dan aan onszelf.

Een van de hoofdredenen is dat de afstand tussen de plek waar we kunnen trainen en de familie’s eengezinswoning vaak ontmoedigend is. Trainings theorieën lijken vaak op de Bergrede, niet gerelateerd aan wat werkt voor de meeste hondeneigenaren maar aan wat logisch is voor de theoretici. De roedeltheorie bijvoorbeeld, vraagt ons om ons te gedragen als honden om met hen te kunnen communiceren. Dit werkt beter als je zelf een staart hebt. Studies over hoe je honden gedrag moet lezen (kijk naar de positie van de staat en de oren) zijn fascinerend, maar de meeste mensen zijn niet in staat om het op een betrouwbare manier te doen. De theorieën zijn niet onzinnig of nutteloos; integendeel bijna allemaal werken ze soms voor sommige dieren. Maar ze zijn niet altijd nuttig of effectief voor iedereen.

Mijn eigen benadering van training is een mengelmoes van ideeën en methodes, gevormd om te passen bij mijn werk, omgeving en honden. (Ik noem dat de Rationele Theorie.) Het vraagt van ons dat wij onszelf en ook onze honden begrijpen. Er kunnen elementen van elke andere theorie die voor mij werkt bijkomen. Ik woon op een boerderij met 43 are grond, bijvoorbeeld, waar ik schapen heb voor mijn border collies, een beek en een bos voor mij blonde Labrador en genoeg ruimte om te zwerven, te oefenen en veilig te trainen. Er zijn weinig honden en weinig verkeer, menselijk of gemotorizerd. Ik ben er de hele dag of fout gedrag te corrigeren en alles wat goed gaat te prijzen. Ik heb geluk, maar ik ben geen prototype, dus ik moet voorzichtig zijn met advies geven. Wat voor mijn hond werkt hoeft niet toepasselijk te zijn op een doodlopende weg in Framingham, Mass.

De waarheid is, dat trainen moeilijk is, iets wat weinig mensen, die een hond nemen begrijpen. Ik heb vier jaar lang elke dag gewerkt om rust te krijgen in één van mijn honden, een border collie rescue dog, die bij mij kwam toen hij 2 jaar was. Het is een stuk beter maar we zijn er nog niet.

Er kan geen overeenstemming zijn over wie of wat een goede trainer is of welke training theorie mensen zouden moeten gebruiken. Toch is de onderliggende veronderstelling van de meest gehoorzaamheidscursussen dat een dog getraind en gesocialiseerd kan worden in een paar uur. Dit is bij nooit waar en het is dit soort verwachtingen die mensen het gevoel geven gefaald te hebben, terwijl zij eigenlijk zijn misleid.

Er zijn ongeveer 2.000 herhalingen nodig, volgens de gedragsdeskundigen, voordat de meeste honden een bepaalde vorm van gedrag helemaal kunnen leren. Waneer je Ellie 1.000 keer hebt gezegd te gaan zitten en ze doet dit de helft van de keren goed, dan heb je niet gefaald en zij ook niet. Jullie zijn beide pas halverwege.

Bij training is het ook nodig dat we het dierlijk karakter van de honden, hun hang naar regels, rituelen, voedsel en beloning begrijpen. Laat honden honden zijn, het is een eervol wezen. Omdat vele eigenaren hun huisdieren liever zien als maatjes, therapeuten, bovennatuurlijke wezens, of gedachten lezers zelfs, geven we hen teveel krediet, maken we het hen te moeilijk, en verstoren de communicatie.

Om honden te zien als zielig, mishandeld of treurige schepsels helpt ook niet. Veel honden zijn mishandeld, inclusief mijn eigen oudste border collie. Maar ik zie Orson nooit als een mishandelde hond. Dat wil ik niet, en wanneer het op trainen aankomt dan maakt dat ook niet uit. Ik behandel hem goed, houd enorm van hem, train hem zorgvuldig en heb hoge verwachtingen. We blijven werken tot we er zijn, minder verdient hij niet. Als nog een goed bedoelende eigenaar probeert uit te leggen dat zijn hond in mijn enkel heeft gebeten of mijn hond heeft aangevallen omdat “hij vreselijk mishandeld” was dan koop ik een knuppel. En niet voor de hond.

Wat is eigenlijk een hond die zich goed gedraagt? Eentje die zit en blijft en omolt? Voor mij is trainen een idee dat veel verder gaat dan gehoorzaamheid. Het gaat niet om wat je je hond kan laten doen, maar om wat je doet met je hond, de hoeksteen en basis van je communicatie, je relatie. Trainen is een morele verplichting die leiding geeft aan een andere soort. Het vraagt net zoveel van ons als van hen. Er is niet één simpele of universele methode of guru.

Het maakt mij niet uit of mijn honden op commando zitten of blijven. I wil dat zij veilig, rustig en in vrede in de wereld kunnen leven; dat zij mijn werk en privacy respecteren, dat zij zich goed gedragen bij ander mensen, vooral kinderen en andere dieren en dat zij kunnen leven in een wereld die niet voor honden is gemaakt en die steeds minder rekening met ze houdt. Dit is niet iets dat in een paar uur bereikt kan worden of in een zes weken durende gehoorzaamheidscursus.

Artikel door Jon Katz, in januari 2005 verschenen in “Slate Magazine”

Vertaling door Reilley-Keir met toestemming van de auteur.