Schapen hoeden op de hei

Een tijdje geleden al, had Jan van Leeuwen mij uitgenodigd een dagje met hem mee te gaan... Schapenhoeden met de kudde van de Loenermark. Jan en zijn vrouw Pien zijn daar met hun drie honden al jaren als vrijwillige schaapherders werkzaam.

Op één van de mooiste zondagen van Augustus was het zover. Van te voren had ik Jan gevraagd wat ik allemaal mee moest nemen. Ik ging er in eerste instantie bovendien van uit dat ik mijn eigen honden zou thuis laten. Dat hoefde niet! Mits goed onder controle kon ik gewoon meenemen wat ik maar wilde, samen met een lunchpakket, water voor de honden, stevig schoeisel, regenkleding en iets om op te zitten.

Na enige aarzeling viel de keus op Finnian. Finnian is net wat minder fanatiek, en werkt net wat rustiger dan Neala. En dus gingen we aan de slag. Op het veld was toch veel te doen en Finn liep netjes met mij mee en bemoeide zich niet met de schapen, was keurig terug te roepen, scharrelde rond en lag rustig te kijken. Grote kans dat dat goed zou gaan. Naarmate de grote dag naderbij kwam nam de spanning echter toe, en een dag of wat van te voren ging ik toch maar op zoek naar de 10 meterlijn. Je weet het maar nooit!

Op zondagochtend om 6 uur was de zon nog net niet te zien. Dat was weer even wennen na een vakantie van uitslapen, maar toen Finn en ik om 7 uur vertrokken werd het goed licht en zelfs met een aardige snelheid op de A12 richting Loenen was het al genieten!

Om half negen reed ik het bos aan de Droefakkers in, en reed (uiteraard) te ver door waardoor ik aan de verkeerde kant van de Schaapskooi uitkwam! Vanuit de verte kwam Jan mij gelukkig te hulp met de hekken en even later kon ik Finnian uit de auto laten. Met enige voorzichtigheid had hij het direkt naar zijn zin. En terwijl hij kennis maakte met de andere honden, maakte ik kennis met Pien.

In het herdersverblijf was zij al druk bezig met het doornemen van de aantekeningen over de kudde van de vorige dag en de taken van vandaag. Tijdens de koffie leggen Jan en zij uit dat er voor deze schaapskudde een vaste herder en een aantal vrijwillige herders werkzaam zijn. Er zijn in het gebied om de schaapskooi een aantal heidevelden die begraast moeten worden en voor vandaag staat veld C op het programma. Op een kaart zijn de locaties van de kooi en de verschillende velden aangegeven. Veld C is de verst weg gelegen locatie. In het herdersverblijf hangt verder een wit bord waarop de omvang van de kudde, in ooien, rammen en lammeren te lezen is. Dit is onder meer handig om het publiek gedurende de dag te kunnen informeren.

Inmiddels werd het tijd onze tassen te pakken en zonder enige aarzeling haalden we onze regenkleding er uit. Terwijl ik nog wat aan het rommelen was in de auto ging Jan de schapen halen. Finnian, die al die tijd rustig aan het scharrelen was geweest had dit natuurlijk sneller in de gaten dan ik. Toen ik opkeek was hij weg.  Guttogut, zou hij er nu al een puinhoop van maken? Ik rukte mijn 10 meterlijn weer uit de tas en haastte mij naar het grote veld. Daar stond de kudde; 190 schapen en 8 koeien. Aan de bewegingen langs de kanten en de kleine opstootjes in het midden kon ik zien waar Finnian zich bevond! Maar we hadden geoefend en gelukkig wierp dat zijn vruchten af. Finn kwam keurig toen ik hem riep!

Achter de schapen aan de lange lijn... Wat een prachtig gebied, die Loenermark, wat een schitterend weer, wat een geweldig gezicht zo'n kudde voor je. En wat deden die honden van Pien en Jan het mooi!

 Al vrij snel werd ik woest weggerukt uit mijn mijmeringen. Finnian besloot plotseling dat hij de schapen en koeien wel even naar me toe zou brengen. Mijn sprong in de richting van de lange lijn was te laat en weer zag ik de kudde in wilde beroering! De schapen zigzagden van links naar rechts en terug en de koeien besloten op een holletje in het bos te verdwijnen. Finnian dook weer snel achter de schapen op en het uiteinde van de lange lijn heb ik voor de rest van de dag aan mijn broekriem vastgemaakt. Dit overkomt me niet nog eens! Intussen moest Pien het bos in om de koeien terug te halen. Gelukkig vertelde Jan mij dat één van zijn honden in het begin ook wat onstuimig was geweest! Poeh, wat een opluchting!

Veld C is een heel groot heideveld met een flinke heuvel en hier en daar wat bosjes! We zijn blij met de bosjes, want het begint behoorlijk warm te worden, maar in de schaduw is het goed toeven! We installeren ons met tassen en honden onder een brede boom en ik verbaas me over de rust waarmee Jan en Pien de kudde haar gang laat gaan! Vooral nadat Pien vertelt dat zij de eerste keer dat zij alleen op pad ging, alle koeien kwijtraakte en een schaap had dat in elkaar zakte! En dan durf je het gewoon wéér aan; ik ben vol bewondering. Gelukkig is alles wel goed gekomen.

Gedurende een flink aantal uren begraast de kudde veld C. De snelheid waarmee de dieren zich ongemerkt toch nog verplaatsen is opvallend en zo nu en dan lopen Jan of Pien er met een hond naar toe om ze van richting te laten veranderen. "De koppen omdraaien..." vertelt Jan. En dat is soms het enige dat nodig is. Eénmaal loop ik met Finnian links om de kudde heen om de koppen om te draaien. Dat gaat vrij snel en de hond hoeft er alleen maar even zijn aanwezigheid te laten voelen. De koeien zijn wat lastiger te hanteren dan de schapen. Zij verspreiden zich meer en hebben de neiging om naar het bos te verdwijnen. Pien vertelt dat het een rustige dag is. De rammen lopen niet bij de kudde, er hoeft niet te worden bijgevoerd en er is ook nog voldoende water. Zo ontspannend als vandaag is het niet elke keer! Finnian houdt van een afstand de kudde in de gaten, maar is verder ook heel geïnteresseerd in de inhoud van de verschillende tassen. Hij is rustig en ook door de invloed van de andere volleerde honden verdwijnt de neiging om op de schapen af te rennen.

Rond een uur of drie wordt het tijd om op te breken. We pakken onze tassen en passen ons tempo weer aan de kudde aan. Via een drinkplaats in het bos lopen we terug naar de schaapskooi. Na eerst wat zenuwachtig trekken aan de lange lijn krijgt ook Finn in de gaten dat hij beter gewoon achter de schapen kan blijven lopen. Of is dat de warmte?

Bij de schaapskooi staan al wat mensen op de kudde te wachten. Jan vertelt dat het vaak heel druk is. Het publiek vindt het leuk om te zien hoe de schapen en koeien naar binnen worden gedreven. En dat is ook leuk, maar eerst mogen ze nog even grazen op het grote veld. Het weer is te mooi en het gras te mals om er al een eind aan te maken. Jan vertelt het een en ander en vraagt om nog wat geduld, voor het moment dat de kudde naar binnen gaat. Wij laten ons met thee en koffie zakken op de terrasstoelen van het herdersverblijf. Langs de schaapskooi kunnen we de dieren zien grazen in de zon, alle honden snuffelen wat rond of liggen languit uit te rusten.

Eigenlijk wil ik hier gewoon nooit meer weg! Finn en ik hebben veel geleerd en ik voel me enorm bevoorrecht dat wij zo'n prachtige dag in het gezelschap van deze twee ongelooflijk fijne mensen hebben mogen doorbrengen.